De dga die een renteloze of laagrentende lening aan zijn bv heeft verstrekt krijgt een fictieve rente aangerekend, gelijk aan de marktrente. Deze rente wordt bij de dga progressief belast in box 1. Een schuld aan de eigen bv wordt fiscaal dus anders behandeld dan een vordering op de eigen bv.

Wanneer is de rente over een lening aan de bv ‘zakelijk’?
In 2004 werd een rechtszaak gevoerd met betrekking tot een dga die had afgezien van rente over de lening die hij aan zijn bv had verstrekt. Zijn motief: de liquiditeit en de solvabiliteit van de bv laten rentebetaling niet toe en het is mijn belang dat de bv blijft voortbestaan. De inspecteur zag het anders en wilde het box 1 inkomen van de dga verhogen, maar de rechter besliste dat er geen verhoging hoefde te komen. Het afzien van rentebetaling zolang de bv in zwaar weer verkeerde werd dus als ‘zakelijk’ erkend.

Ontvangen rente
De rente die een dga ontvangt over een vordering op zijn bv wordt via de terbeschikkingstellingsregeling belast in box 1. Deze rente is geen gemeenschappelijk inkomensbestanddeel dat willekeurig tussen partners verdeeld kan worden. Bij de dga die in gemeenschap van goederen gehuwd is behoort 50% van de vordering tot het vermogen van de echtgenoot. Gevolg: 50% van de rente moet tot het box 1-inkomen van de huwelijkspartner worden gerekend. Dat kan een tariefsvoordeel opleveren als de dga bijvoorbeeld in het hoogste tarief valt en de huwelijkspartner in een lagere schijf wordt belast.

Maatregelen
Wie aan de belastingheffing in box 1 over de rente wil ontkomen kan verschillende maatregelen nemen. De meest eenvoudige is uiteraard de bv de lening te laten aflossen, waarna de vrijgekomen liquide middelen in privé kunnen worden belegd. Kan de bv de leningen van de dga niet missen dan kan overwogen worden ze om te zetten in aandelenkapitaal.

Rekening-courant
Veel dga’s hebben een rekening-courantverhouding met hun bv, met wisselende debet- en creditstanden. De opbrengst van vermogensbestanddelen die de dga aan de bv ter beschikking stelt valt onder ‘resultaat uit overige werkzaamheden’, met belastingheffing in box 1. Worden vermogensbestanddelen aan de bv onttrokken, dan ontstaat een rekening-courantschuld in box 3. De rente die de dga aan de bv dan wel de bv aan de dga verschuldigd is kan – bij geen al te grote schommelingen in de bedragen – berekend worden over de gemiddelde stand. Het moet wel een zakelijke rente zijn, vergelijkbaar met wat een derde partij – een bank bijvoorbeeld – zou berekenen. Het percentage hangt ook samen met de gestelde zekerheden. Er hoeft geen rente als resultaat in aanmerking te worden genomen als de rekening-courantvordering het hele kalenderjaar onder de € 17.500 blijft. De bv mag dan geen rente in aftrek brengen.
De dga moet de voorwaarden en het rentepercentage schriftelijk vastleggen in een rekening-courantovereenkomst met de bv.

Schriftelijk vastleggen
Let op: het is noodzakelijk om alle overeenkomsten tussen de dga en de bv (naast rekening courant ook over lenen, huren, enz.) schriftelijk vast te leggen.